Ngày 16/5/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đã ban hành văn bản số 2407/BGDĐT-HSSV gửi tới các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, chính thức triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số” trên quy mô toàn quốc. Phong trào nhấn mạnh đến vai trò then chốt của học sinh, sinh viên (HS, SV) trong việc lan tỏa tri thức và kỹ năng số đến mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là người nghèo, người dân tộc thiểu số và các vùng khó khăn.
Bình dân học vụ số – Sự kế thừa hiện đại của phong trào lịch sử
“Bình dân học vụ” từng là phong trào mang tính lịch sử trong việc xóa mù chữ cho người dân Việt Nam đầu thế kỷ 20. Ngày nay, khi thế giới bước vào kỷ nguyên số, “Bình dân học vụ số” không chỉ là sự tiếp nối tinh thần giáo dục toàn dân, mà còn là bước tiến chiến lược nhằm nâng cao năng lực số cộng đồng, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia một cách toàn diện và bền vững.
Trong thời đại công nghệ, việc biết đọc, biết viết không còn đủ – người dân cần có khả năng sử dụng các thiết bị số, ứng dụng công nghệ vào cuộc sống, sản xuất và kinh doanh. Phong trào này mở ra cơ hội để mọi người dân, không phân biệt tuổi tác hay trình độ, tiếp cận và làm chủ công nghệ.
Vai trò trung tâm của học sinh, sinh viên trong phong trào
Bộ GDĐT xác định HS, SV là lực lượng nòng cốt, tiên phong trong thực hiện “Bình dân học vụ số”. Đây là nhóm đối tượng có kiến thức, kỹ năng công nghệ và tinh thần xung kích, sáng tạo – yếu tố quan trọng để truyền cảm hứng và hỗ trợ cộng đồng.
Thông qua các trường đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp, học sinh, sinh viên sẽ được huy động để:
- Tổ chức các chiến dịch tình nguyện số trong dịp nghỉ hè.
- Phổ biến kỹ năng số cơ bản cho người dân ở các địa phương.
- Hướng dẫn sử dụng nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, ngân hàng số, mạng xã hội an toàn…
- Góp phần xây dựng cộng đồng số an toàn, toàn diện và nhân văn.
Đặc biệt, các sinh viên thuộc chuyên ngành công nghệ thông tin, truyền thông, sư phạm và xã hội học sẽ được ưu tiên huy động tham gia triển khai theo mô hình “đưa tri thức đến mọi người”.
Xây dựng đội hình xung kích, thiết kế chương trình phù hợp
Để phong trào thực sự hiệu quả, Bộ GDĐT khuyến khích các cơ sở giáo dục:
- Thành lập đội hình xung kích “Bình dân học vụ số” tại mỗi trường.
- Lên kế hoạch xây dựng giáo trình kỹ năng số cơ bản, dễ tiếp cận, phù hợp với người lớn tuổi, người dân vùng sâu vùng xa.
- Phối hợp với chính quyền địa phương để triển khai lớp học cộng đồng linh hoạt, như tại nhà văn hóa, UBND xã, điểm trường vùng cao.
Thông qua đó, HS, SV không chỉ lan tỏa giá trị giáo dục mà còn phát triển kỹ năng sư phạm, kỹ năng tổ chức và truyền thông số – những năng lực thiết yếu của công dân thế kỷ 21.
Gắn kết với đánh giá rèn luyện và phong trào toàn xã hội
Một điểm đáng chú ý là Bộ GDĐT chỉ đạo các trường cần:
- Gắn kết quả tham gia Phong trào “Bình dân học vụ số” với đánh giá công tác rèn luyện của HS, SV.
- Có hình thức khen thưởng, biểu dương cá nhân và tập thể có thành tích nổi bật.
- Tổ chức tổng kết, rút kinh nghiệm để lan tỏa mô hình tốt và điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp.
Đồng thời, Bộ đề nghị các cơ sở giáo dục chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể như Đoàn thanh niên, Hội sinh viên… để biến Phong trào thành một hoạt động thường niên, phát triển lâu dài và có sức ảnh hưởng xã hội sâu rộng.
Lợi ích kép: Cộng đồng được phổ cập – Sinh viên trưởng thành
Việc triển khai “Bình dân học vụ số” không chỉ giúp người dân vùng khó tiếp cận công nghệ, mà còn mang lại lợi ích lớn cho chính HS, SV:
- Rèn luyện kỹ năng giảng dạy, làm việc nhóm, tổ chức chương trình.
- Nâng cao khả năng giao tiếp liên thế hệ, ứng xử linh hoạt.
- Thể hiện trách nhiệm công dân trong công cuộc phát triển đất nước.
Quan trọng hơn, thông qua phong trào này, giá trị “học đi đôi với hành” được hiện thực hóa. Sinh viên không còn chỉ học trong lớp, mà thực sự trở thành tác nhân chuyển đổi xã hội, xây dựng năng lực thực tế để sẵn sàng bước vào thị trường lao động.
Một bước tiến cho chiến lược chuyển đổi số quốc gia
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia số vào năm 2030, việc phổ cập kỹ năng số cho toàn dân là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Với sự tham gia của thế hệ trẻ thông qua Phong trào “Bình dân học vụ số”, đây là bước đi chiến lược để:
- Thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền.
- Nâng cao năng lực số cộng đồng.
- Phát huy nội lực dân tộc trong tiến trình hội nhập quốc tế.
Việc các trường học trở thành trung tâm lan tỏa tri thức số không chỉ góp phần đào tạo nhân lực chất lượng cao, mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội và sứ mệnh phục vụ cộng đồng.
Bình dân học vụ số – Nhiệm vụ mới, tinh thần cũ
Tinh thần “mỗi người biết chữ dạy cho một người chưa biết chữ” ngày nay được chuyển hóa thành “mỗi người biết công nghệ, hãy giúp một người chưa biết công nghệ”. Phong trào “Bình dân học vụ số” chính là sự hiện thực hóa tinh thần ấy trong bối cảnh chuyển đổi số.
Với vai trò trung tâm của học sinh, sinh viên, đây không chỉ là phong trào nhất thời mà là một sứ mệnh dài hạn để xây dựng một Việt Nam số – nơi không ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc cách mạng công nghệ.
Nguồn: Bộ GD-ĐT
